Türkiye’de VPN hizmetlerine yönelik yeni bir yasal çerçeve hazırlanırken düzenlemeye ilişkin detaylar kamuoyuna yansımaya başladı. iFOD (İfade.org.tr) tarafından aktarılan bilgilere göre 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu kapsamında VPN hizmetlerini doğrudan ilgilendiren yeni tanımlar ve yükümlülükler gündeme geliyor.

VPN hizmetlerine yeni yasal tanım

Hazırlanan teklifle birlikte internet trafiğini gizlilik veya güvenlik amacıyla şifreleyerek ileten hizmetlerin “sanal ağ hizmeti” olarak tanımlanması planlanıyor. Bu hizmetleri sağlayan gerçek veya tüzel kişiler ise “sanal ağ hizmet sağlayıcı” statüsünde değerlendirilecek.

Söz konusu düzenleme, VPN hizmetlerinin yalnızca teknik bir internet aracı olmaktan çıkarılarak daha net bir hukuki çerçeveye oturtulmasını hedefliyor. Bu kapsamda hizmet sağlayıcıların faaliyetlerinin belirli standartlara bağlanması amaçlanıyor

Ayrıca VPN sağlayıcılarının Türkiye’de faaliyet gösterebilmesi için yeni bir yapısal zorunluk da gündemde. Buna göre şirketlerin Türkiye’de kurulacak anonim şirket veya limited şirket statüsünde tam yetkili bir temsilci aracılığıyla faaliyet göstermesi ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından yapılacak yetkilendirme sürecinden geçmesi gerekecek.

Ağır para cezası ve erişim tedbirleri

Bu çerçevede, yetkilendirme almadan hizmet sunan ya da belirlenen yükümlülükleri yerine getirmeyen sağlayıcıların doğrudan idari yaptırımlarla karşılaşabileceği belirtiliyor.

Bu yükümlülüklere uymayan veya yetki almadan hizmet sunan VPN sağlayıcılarına 1 milyon TL ile 30 milyon TL arasında değişen idari para cezası uygulanabilecek.

Bununla birlikte, para cezasının ödenmemesi ya da BTK tarafından yapılan bildirimden itibaren altı ay içinde yükümlülüklerin karşılanmaması halinde daha sert yaptırımlar devreye girecek. Bu durumda sağlayıcılar için bant genişliğinin yüzde 95’e kadar daraltılması ya da ilgili uygulama ve internet sitelerine erişim engeli uygulanması gündeme gelebilecek.

VPN engellemeleri ciddi sonuçlar doğurabilir

VPN’ler sadece içerik erişimi için değil internetin işleyişi için de son derece hayati teknolojiler arasında yer alıyor. Bu hizmetleri sadece bireysel kullanıcılar değil bankalar (bkz: Rusya’nın VPN müdahalesi kendi bankalarını vurdu) gibi kritik kurumlar da kullanıyor. Özellikle bunlar gazeteciler ve aktivistler tarafından da güvenli iletişim sağlamak için kullanılıyor.

Dolayısıyla VPN’leri yasaklamak veya legal olarak çalışamaz hale getirmek geniş bir özgürlük ve güvenlik tartışmasına neden olabilir.

Dahası VPN’leri tamamen engellemek de teknik olarak oldukça zor. Zira esasında isteyen herkes kendi özel ağlarını kurarak veya farklı yöntemleri uygulayarak ilgili kısıtlamaları aşabilir. Dolayısıyla BTK ve yetkililerin konuya son derece hassas şekilde yaklaşması gerekmekte. İnternet dünyasındaki yasaklar ve engellemeler, suçsuz insanlara potansiyel suçlu muamelesi yapmaya sebep olabileceği gibi gerçek suçluları da daha karanlık ve denetimin daha zor olduğu platformlara itebilir. Bu da radikal fikirlerin, radikal gruplarda daha da şiddetlenmesine neden olabilir.